Uroczyste otwarcie nowego budynku szkoły,   

  5 października 1965 r

.

Historia Publicznej Szkoły Podstawowej w Żelaznej Rządowej sięga początków XX w., kiedy językiem nauczania był język rosyjski. W epoce dwudziestolecia międzywojennego tzw. ”Publiczna Szkoła Powszechna” z językiem polskim jako wykładowym ,funkcjonowała już od pierwszych lat niepodległości. Według założeń reformy szkolnictwa przeprowadzonej przez ministra oświaty Wacława Jędrzejewicza na początku lat trzydziestych XX w., szkoły powszechne podzielono na 6-klasowe, dające możliwość przejścia do szkoły średniej oraz 4 – klasowe nie dające takiej możliwości. Szkoła w Żelaznej Rządowej była typową wiejską czteroklasówką nie umożliwiającą kontynuacji dalszej nauki. W szkołach czteroklasowych nauka trwała 7 lat, gdyż istniały klasy dwu oraz trzyletnie. Wśród nauczycieli, którzy pracowali w tym czasie w szkole, byli: Józef Kucharski, Stefan Piotrowski, Stanisław Grywicz oraz Czesław Ciesielski.

          Po ustaniu działań wojennych pierwszy dzwonek szkoły w Żelaznej zabrzmiał w marcu 1945 r. Pierwszym kierownikiem szkoły została pani Halina Janczewska. Brać uczniowska w tym okresie uczyła się w dawnym budynku szkoły oraz w domach prywatnych.

Lata sześćdziesiąte dwudziestego stulecia mijały pod znakiem obchodów tysiąclecia państwa polskiego. Prymas Tysiąclecia, kardynał Stefan Wyszyński zainicjował budowę szkół w Polsce hasłem „Tysiąc szkół na tysiąclecie państwa polskiego”. Ówczesna władza wraz z I sekretarzem KC PZPR Władysławem Gomułką przejęła hasło, uzurpując sobie jego autorstwo.

Szkoła Podstawowa w Żelaznej Rządowej powstała więc, jako pomnik, dzieło ku czci tysiąclecia państwa.

Nowy budynek szkoły uroczyście oddano do użytku 5 października 1965 r. Otwarcie szkoły wiązało się z nadaniem jej patrona, którym został mjr Kazimierz Gwiazdowicz. Nowo przybrany patron był osobą nadaną z zewnątrz, jego powołanie nie było uzgadniane ze społecznością lokalną, radą pedagogiczną oraz samorządem uczniowskim.

Kazimierz Gwiazdowicz podczas okupacji hitlerowskiej był partyzantem Myszynieckiego Batalionu Armii Ludowej. Po wojnie pracował jako funkcjonariusz Milicji Obywatelskiej w Kielcach. Do dnia dzisiejszego nie jest dokładnie zbadana jego rola w pogromie żydowskim w Kielcach, mającego miejsce 4 lipca 1946 r. W późniejszych latach K.Gwiazdowicz pracował jako korespondent Polskiego Radia oraz był uczestnikiem międzynarodowej misji wojskowej w Laosie. Tam też zginął.

Lata sześćdziesiąte, siedemdziesiąte, osiemdziesiąte i dziewięćdziesiąte ubiegłego stulecia obfitowały w liczebny stan braci uczniowskiej. Niemal w każdym roku szkoła liczyła ponad stu uczniów ( w niektórych okresach, nawet ponad 200 uczniów). Dosyć prężnie rozwijało się harcerstwo zrzeszające znaczną część uczniów szkoły. Na wspomnienie zasługują także bardzo dobre wyniki w nauce oraz liczne osiągnięcia sportowe uczniów naszej szkoły. Mieliśmy także wielu zwycięzców olimpiad przedmiotowych.

Na początku lat dziewięćdziesiątych rada pedagogiczna wraz z samorządem uczniowskim oraz lokalną społecznością postanowiła znieść imię patrona szkoły, motywując swoją decyzję brakiem szczegółowych informacji na jego temat oraz ukazaniem się w prasie ogólnopolskiej szeregu niepochlebnych artykułów prasowych dotyczących K. Gwiazdowicza.

W wyniku reformy szkolnictwa przeprowadzonej w 1999 r. przez rząd Jerzego Buzka, ośmioklasową szkołę podstawową zlikwidowano, powołując na jej miejsce sześcioklasową szkołę podstawową oraz trzyletnie gimnazjum. Szkoła Podstawowa w Żelaznej Rządowej z niewielką modyfikacją, powróciła do przedwojennej nazwy – „Publiczna Szkoła Podstawowa w Żelaznej Rządowej”.

              Uczniowie na tle budynku szkoły (pierwsza połowa lat 60 - tych XX w.)

Rada Pedagogiczna na tle starego budynku Szkoły Powszechnej w Żelaznej Rządowej. Od lewej: Janusz Bartkowicz, Marianna Bartkowicz, Marianna Kossakowska oraz kierownik szkoły - Józef Suchowiecki. (zdjęcie pochodzi z pierwszej połowy lat 60 - tych XX w.

Budynek Szkoły Powszechnej w Żelaznej Rządowej (do września 1965 r)

mjr Kazimierz Gwiazdowicz - były patron Szkoły w Żelaznej Rządowej 

LISTA KIEROWNIKÓW I DYREKTORÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ W ŻELAZNEJ RZĄDOWEJ

oprac. Elżbieta Ludkiewicz, Wojciech Łukaszewski

fot. Archiwum Szkoły w Żelaznej Rządowej